Çayeli, Rize'nin 18 km doğusunda yer alır. Yüzölçümü 473 km2, nüfusu ise 42 bin 356'dır. Doğudan Pazar, güneyinden Çamlıhemşin ve İkizdere, batıdan Rize merkez ve Güneysu, kuzeyden Karadeniz ile çevrilidir.
Eski adı Mapavri olan ilçe, daha sonraları Çaybaşı adını alarak 1944’de ilçe olmuştur. Daha sonra ismi tekrar değiştirilerek Çayeli olmuştur.
Dar kıyı şeridi ve hemen arkasında yükselen, denize paralel sıradağlarıyla tipik bir Doğu Karadeniz kıyı ilçesidir. Büyük bir bölümü, Doğu Karadeniz dağları'nın en yüksek kesimini oluşturan Rize Dağları'yla kaplıdır. Güney ucunda yükselti 2,000 metreyi aşar.
Çayeli ve köylerindeki halk çeşitli Türkmen boylarından (Çepniler, Karamanoğulları) oluşur. Bazı dağlık köylerde ise bölgenin yerli halkı olan Hemşinliler oturur. Çayeli'nden sonraki ilçelerde ise (Pazar, Ardeşen, Fındıklı) Lazca da konuşulur.
İlçe ekonomisinin temeli çay üretimine dayanır. Yörede çay üretimi başlamadan önce ana ürün mısırdı.
Çayeli’nde hem yerleşime, hem de bitkisel üretime elverişli tek alan dar kıyı şerididir. Nüfusun büyük bir bölümü burada toplandığı gibi, çay ekimi de bu kesimde yoğunlaşmıştır. Türkiye’deki çay ekim alanlarının üçte ikisi Rize ilinde, bunun da %18’lik kısmı Çayeli ilçesinin sınırları içindedir. Maden kasabasında bakır madeni çıkarılıp, işlenmektedir.
İlçede tarihi eser olarak; Tarihi camiler; Tarihi Ahşap Ormancık Camii 1826 yılında yapılmış, Tarihi Caferpaşa Camii 1720 Tarihli, Tarihi Eskicami 306 yılında yapılmıştır.
Tarihi Kemer Taş Köprüler, Buzlupınar Tarihi İstoponos Ahşap Köprüsü, Çayeli Pileki Mağarası(Kesmetaş/Zancel), Ağaran Şelâlesi, Çataldere Karakaş Şelalesi, Derecik Kirazlı Karadere Şelalesi, Tarihi ve Kültürel Arşiv Müzesi (Ahmet Hamdi İshakoğlu Doğal Yaşam Müzesi), Malipos Tepeleri, Musadağı ve Pilavdağı Efsanesi, Tarihi Çeşmeleri, Tarihi Konakları, Tarihi Serenderler (Nalıya), Şemkevut Yaylası, Eğnaçor Yaylası, Çirmaniman Yaylası, Karos Yaylası, Zargistal Yaylası, Eğnaçor Gölü, Ongici Gölü ilçe sınırları içerisinde görülmesi gereken yerlerdir.
İlçede 54 köy ve 35 mahalle yer almaktadır.
